Cide pazarında fiyat etiketleri nerede? Kanun açık, gözler denetimlerde!

Cide pazarında köylülerin yetiştirip satışa sunduğu ürünlerin fiyat etiketleri tartışma konusu oldu. Mevzuata göre üreticiler de sattıkları ürünlerin fiyatlarını görünür şekilde belirtmek zorunda. Peki, belediye denetimleri yeterli mi?
Kastamonu'nun Cide ilçesinde kurulan pazarda, köylü üreticilerin satışa sunduğu bazı ürünlerde fiyat etiketi bulunmaması dikkat çekiyor. Vatandaşın alışveriş öncesinde fiyatları açıkça görebilmesi gerekirken, mevcut uygulama hem tüketici hakları hem de pazar denetimleri açısından soru işaretleri oluşturuyor.
Cide'nin köylerinden pazara getirilen domates, biber, fasulye, meyve ve diğer tarım ürünleri, ilçenin yerel ekonomisinde önemli bir yer tutuyor. Kendi bahçesinde yetiştirdiği ürünleri satarak aile bütçesine katkı sağlayan köylüler, üretimden tüketiciye uzanan zincirin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Ancak pazar alışverişlerinde dikkat çeken bir sorun var. Bazı ürünlerin satış fiyatları tezgâhlarda yazılı olarak gösterilmiyor. Vatandaş, ürünün fiyatını öğrenmek için satıcıya sormak zorunda kalıyor.
Oysa fiyat etiketi, tüketicinin ürünü satın almadan önce ne kadar ödeyeceğini bilmesini sağlayan temel bir hak. Üstelik ilgili mevzuatta fiyatların görünür şekilde belirtilmesi zorunlu tutuluyor.
Kanun ne diyor?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 54. maddesi, perakende satışa sunulan ürünlerin fiyatlarının tüketicinin görebileceği ve okuyabileceği biçimde belirtilmesini öngörüyor.
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 20. maddesi ise pazarda satışa sunulan her ürün çeşidi için uygun fiyat etiketi kullanılmasını zorunlu kılıyor.
| FİYAT ETİKETİ | YASAL DÜZENLEMELER | |
|---|---|
| MEVZUAT | NE DİYOR? |
| 6502 sayılı Kanun Madde 54 | Fiyatların tüketici tarafından görülebilir ve okunabilir şekilde belirtilmesi zorunlu. |
| Fiyat Etiketi Yönetmeliği Madde 5 | Etiket kolay okunmalı. Açıkta satılan ürünlerde yalnızca birim fiyatı gösterilebilir. |
| Pazar Yerleri Yönetmeliği Madde 20 | Satışa sunulan her ürün çeşidi için fiyat etiketi kullanılmalı. |
| Pazar Yerleri Yönetmeliği Madde 22 | Belediyeler pazar yerlerinde gerekli denetimleri yapmakla görevli. |
Köylü olmak fiyat etiketi zorunluluğunu kaldırmıyor
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik hem pazarcı esnafının hem de üreticilerin faaliyetlerini düzenliyor. Bu nedenle belediye pazarında kendi yetiştirdiği ürünleri satan köylüler için genel bir fiyat etiketi muafiyeti bulunmuyor.
Bir üretici kendi bahçesinden topladığı domatesi, biberi veya fasulyeyi pazara getirebilir. Ancak ürünlerini satışa sunduğunda fiyatları tüketicinin görebileceği şekilde belirtmesi gerekiyor.
Örneğin kilogramla satılan ürünlerde kilogram fiyatının, bağla satılan yeşilliklerde ise bağ fiyatının açıkça belirtilmesi gerekiyor. Etiketlerde ürünün üretim yeri ve diğer zorunlu bilgiler de mevzuata uygun olmalı.
Fiyat etiketlerini kim hazırlayacak?
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 20. maddesinde önemli bir düzenleme daha bulunuyor. Buna göre fiyat etiketleri belediye veya belediyenin uygun görmesi hâlinde ilgili meslek kuruluşu tarafından bastırılıp dağıtılıyor.
Dolayısıyla pazar yerlerinde standart fiyat etiketi kullanımının yaygınlaşması yalnızca satıcıların değil, uygulamadan sorumlu kurumların da görev alanında bulunuyor.
Kendi ürettiği az miktardaki ürünü pazara getiren vatandaşların standart etiketlere kolayca ulaşabilmesi, kurallara uyulmasını kolaylaştırabilir.
Cide Belediyesi'nin denetim sorumluluğu
Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 22. maddesi, belediyeleri pazar yerlerinde gerekli denetimleri yapmak, mevzuata aykırı uygulamaları tespit etmek ve tüketicilerin korunmasına yönelik tedbirler almakla görevli kılıyor.
Bu nedenle Cide pazarında fiyat etiketi kullanımının denetlenmesi, etiketsiz satışların tespit edilmesi ve üreticilerin bilgilendirilmesi belediyenin görev ve yetkileri kapsamında bulunuyor.
Bununla birlikte ilçede fiyat etiketleri konusunda son dönemde kaç denetim yapıldığı, kaç tezgâhın kontrol edildiği ve üreticilere etiket dağıtılıp dağıtılmadığı konusunda kamuoyuna açık güncel bir denetim verisi bulunmuyor.
Belediyeye yanıt bekleyen dört soru
Cide pazarında fiyatların açıkça gösterilmesi konusunda belediyenin uygulamaları ve denetimleri hakkında yanıt bekleyen sorular bulunuyor.
| CİDE BELEDİYESİ'NE SORUYORUZ | |
|---|---|
| 01 | Cide pazarında fiyat etiketi denetimleri hangi sıklıkla yapılıyor? |
| 02 | Köylü üreticilere standart fiyat etiketi dağıtılıyor mu? |
| 03 | Etiketsiz satış konusunda üreticilere bilgilendirme yapılıyor mu? |
| 04 | Fiyat etiketi şikâyetleri nasıl değerlendiriliyor? |
Bu soruların yanıtlanması, Cide pazarındaki uygulamaların daha şeffaf ve anlaşılır hâle gelmesine katkı sağlayacaktır.
Amaç köylüyü cezalandırmak değil
Cide pazarının en önemli özelliklerinden biri, köylerde üretilen ürünlerin doğrudan tüketiciyle buluşması. Köylülerin kendi emekleriyle yetiştirdiği ürünleri satarak gelir elde etmesi hem yerel üretim hem de ilçe ekonomisi açısından büyük önem taşıyor.
Bu nedenle fiyat etiketi konusundaki eksikliklerin giderilmesinde ilk adımın üreticilerin bilgilendirilmesi ve standart etiketlerin kullanıma sunulması olması gerektiği değerlendiriliyor.
Böylece köylü üreticiler mağdur edilmeden yasal kurallara uyulması sağlanabilir. Bunun ardından yapılacak düzenli denetimler de uygulamanın kalıcı hâle gelmesine yardımcı olabilir.
Vatandaş fiyatı sormadan görebilmeli
Pazarda fiyatların açıkça gösterilmesi, alışveriş yapan vatandaşların ürünleri karşılaştırabilmesine ve bütçelerine göre karar verebilmesine imkân sağlıyor.
Etiketsiz satışlarda ise tüketici her ürünün fiyatını ayrı ayrı sormak zorunda kalıyor. Üstelik fiyatların yazılı olmaması, alışveriş sırasında yanlış anlaşılmalara da neden olabiliyor.
Fiyat etiketi uygulaması satıcı açısından da faydalı. Ürünlerin fiyatlarının açıkça belirtilmesi, hem satış sürecini kolaylaştırabilir hem de alıcı ile satıcı arasındaki güveni güçlendirebilir.
Köylünün emeği de tüketicinin hakkı da korunmalı
Cide pazarında köylü üreticilerin satış yapmaya devam etmesi ve yerel ürünlerin desteklenmesi büyük önem taşıyor. Ancak üreticiyi desteklemek, tüketicinin fiyatları önceden öğrenme hakkından vazgeçilmesi anlamına gelmemeli.
Köylünün emeği ne kadar değerliyse, vatandaşın satın alacağı ürünün fiyatını önceden bilme hakkı da o kadar önemli.
CideLife olarak fiyat etiketi eksikliğinin köylü üreticileri zor durumda bırakmadan, belediyenin bilgilendirme ve denetim çalışmalarıyla giderilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Şimdi Cide Belediyesi'ne soruyoruz: Pazar yerlerinde fiyat etiketi kullanımının sağlanması ve denetlenmesi için hangi çalışmalar yapılıyor?
Hukuki kaynaklar: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Madde 54, Fiyat Etiketi Yönetmeliği Madde 5, Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik Madde 20 ve 22, Ticaret Bakanlığı fiyat etiketi bilgilendirmeleri.







